पिंपळगाव हरेश्वर पोलीस ठाण्यात 'खाकी'चा सुवर्णकाळ; धडाकेबाज सहाय्यक पोलीस निरीक्षक कल्याणी वर्मा पोलीस खात्यात नेहमीच प्रयत्नशील !

  पिंपळगाव हरेश्वर पोलीस ठाण्यात 'खाकी'चा सुवर्णकाळ; धडाकेबाज  सहाय्यक पोलीस निरीक्षक कल्याणी वर्मा पोलीस खात्यात नेहमीच प्रयत्नशील ...

 पिंपळगाव हरेश्वर पोलीस ठाण्यात 'खाकी'चा सुवर्णकाळ; धडाकेबाज  सहाय्यक पोलीस निरीक्षक कल्याणी वर्मा पोलीस खात्यात नेहमीच प्रयत्नशील ! (जळगांव जिल्हा) प्रतिनिधी.

जळगांव जिल्ह्यातील उत्कृंष्ट महिला प्रभारी अधिकारी' पुरस्काराने सन्मानित API कल्याणी वर्मांचे 'कम्युनिटी पोलीसिंग'; कायदा सुव्यवस्थेसोबतच सर्वसामान्य जनतेचीही मने जिंकली आहेत.

पोलीस मॅन्युअलनुसार, पोलीस दलाचे कर्तव्य केवळ गुन्हेगारांना पकडण्यापुरते मर्यादित नसून, समाजात गुन्हेगारी प्रवृत्ती निर्माणच होऊ नये म्हणून जनमानसात प्रबोधन करणे आणि पोलीस-जनतेत सलोखा निर्माण करणे हे देखील तितकेच सर्वोच्च कर्तव्य असते. पिंपळगाव हरेश्वर पोलीस स्टेशनचा पदभार सहाय्यक पोलीस निरीक्षक कल्याणी वर्मा यांनी स्वीकारल्याला 1 वर्ष पूर्ण होत आहे. या अवघ्या 365 दिवसांत त्यांनी कायद्याचा कडक बडगा उगारतानाच, 'सद्रक्षणाय खलनिग्रहणाय' या ब्रीदवाक्याला जागून समाजातील प्रत्येक घटकाला सोबत घेत 'सर्वोत्कृष्ट कामगिरी' केली आहे. त्यांच्या याच अष्टपैलू कामगिरीची दखल घेत 'दिव्य मराठी' दैनिकाकडून त्यांना 'जिल्ह्यातील उत्कृष्ट महिला प्रभारी अधिकारी' म्हणून विशेष गौरवाने सन्मानित करण्यात आले आहे.

एका वर्षात सहाय्यक पोलीस निरीक्षक कल्याणी वर्मा यांनी कायद्याच्या चौकटीत आणि सामाजिक बांधिलकी जपत केलेल्या ऐतिहासिक कामगिरीचा हा विशेष गोषवारा:

१. अवैध धंद्यांच्या उच्चाटनामुळे कृतज्ञता: गावागावांतील महिला व ग्रामस्थांकडून API कल्याणी वर्मांचा भव्य सत्कार!

प्रभारी कल्याणी वर्मा यांनी हद्दीतील अवैध दारू, हातभट्ट्या, गुटखा आणि जुगार यांसारख्या कौटुंबिक व सामाजिक स्वास्थ्य बिघडवणाऱ्या अवैध धंद्यांचे समूळ उच्चाटन केले. या धडक कामगिरीमुळे अनेक संसार उद्ध्वस्त होण्यापासून वाचले. याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी वेगवेगळ्या गावांतील शेकडो माता-भगिनींनी आणि ग्रामस्थांनी स्वतः पुढे होऊन थेट पिंपळगाव हरेश्वर पोलीस स्टेशनमध्ये येत सहाय्यक पोलीस निरीक्षक कल्याणी वर्मा यांचा जाहीर आणि भावुक सत्कार केला. जनतेने पोलिसांच्या कामगिरीचे पोलीस ठाण्यात येऊन कौतुक करण्याची ही जिल्ह्यातील अत्यंत दुर्मिळ आणि ऐतिहासिक घटना मानली जात आहे.

२. महिलांना मिळाले आत्मबळ: अन्यायाविरुद्ध बोलण्याची आणि पोलीस ठाण्यात येण्याची भीती संपली!

API कल्याणी वर्मा यांच्या संवेदनशील आणि आश्वस्त करणाऱ्या कार्यपद्धतीमुळे पिंपळगाव हरेश्वर हद्दीतील महिलांच्या मानसिकतेत एक अभूतपूर्व बदल घडून आला आहे. यापूर्वी पोलीस ठाण्याची पायरी चढण्यास घाबरणाऱ्या महिलांमध्ये आता स्वतःवर किंवा कुटुंबावर होणाऱ्या अन्यायाविरुद्ध जाहीरपणे बोलण्याची अभूतपूर्व ताकद आणि हिंमत निर्माण झाली आहे. कल्याणी वर्मा यांच्या रूपाने आपल्याला हक्काची 'बहीण आणि पाठीराखा' मिळाली आहे, या विश्वासाने महिला वर्ग आता स्वतःहून पोलीस स्टेशनमध्ये येत आहे. केवळ तक्रारीच नव्हे, तर हद्दीत कुठेही छुप्या रीतीने चालणाऱ्या अवैध गोष्टींची माहिती महिला स्वतःहून पोलिसांना देऊन कायद्याचे राज्य मजबूत करण्यासाठी पुढे येत आहेत, हा कल्याणी वर्मा यांच्या नेतृत्वाचा सर्वात मोठा विजय आहे.

३. सण-उत्सवात सर्वधर्मीय सलोखा आणि शांतता समित्यांचा प्रभावी वापर

पिंपळगाव हरेश्वर पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत सर्व सण-उत्सव शांततेत पार पडावेत, यासाठी प्रभारी कल्याणी वर्मा यांनी नेहमीच दूरदृष्टी ठेवून काम केले. प्रत्येक सणासुधीच्या पूर्वसंध्येला त्यांनी सर्व धर्मीय नागरिकांच्या आणि प्रमुखांच्या वेळोवेळी शांतता कमिटीच्या बैठका (Peace Committee Meetings) घेतल्या. या बैठकांमध्ये त्यांनी कायद्याचे तंतोतंत पालन करण्याबाबत स्पष्ट व योग्य सूचना दिल्या. त्यांच्या या संवाद प्रक्रियेमुळे हद्दीत सर्वधर्मीय सलोखा अधिक मजबूत झाला.

4. 'थेट संवाद' उपक्रम: स्वतःचा मोबाईल क्रमांक जाहीर करून नागरिकांना दिले सुरक्षेचे कवच-

लोकांचा पोलिसांवर विश्वास बसावा यासाठी त्यांनी वेळोवेळी विविध प्रसारमाध्यमांच्या माध्यमातून जनतेला स्वतःचा वैयक्तिक संपर्क क्रमांक जाहीर केला. "कोणतीही भीती न बाळगता थेट माझ्याशी संपर्क साधा," असे आवाहन त्यांनी नागरिकांना केले. या अभिनव उपक्रमाला उदंड प्रतिसाद मिळाला. आज हद्दीतील अनेक नागरिक स्वतःहून थेट API कल्याणी वर्मा यांना फोन करून अनुचित घटना किंवा महिलांना होणाऱ्या त्रासाबद्दल थेट माहिती देतात.

5.युवा पिढीचे प्रबोधन आणि गुन्हेगारी प्रवृत्तीपासून परावृत्त (Youth Counseling)

शाळकरी मुला-मुलींमध्ये वाढती गुन्हेगारी प्रवृत्ती आणि व्यसनाधीनता रोखण्यासाठी प्रभारी कल्याणी वर्मा यांनी स्वतः शाळा-महाविद्यालयांमध्ये जाऊन विशेष व्याख्याने (Lectures) घेतली. अल्पवयीन मुलांकडून नकळत घडणारे गुन्हे, सोशल मीडियाचे धोके आणि कायदेशीर परिणामांची जाणीव करून देत त्यांनी शेकडो विद्यार्थ्यांना गुन्हेगारीच्या अंधकारमय वाटेवरून परावृत्त करण्याचे मोलाचे कर्तव्य पार पाडले.

6. महिला सुरक्षा, बालविवाह बंदी आणि मुलींचे समुपदेशन

एक महिला पोलीस अधिकारी म्हणून कल्याणी वर्मा यांनी हद्दीतील मुलींच्या व महिलांच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य दिले:

7.बालविवाह प्रतिबंधक कायदे (Prohibition of Child Marriage Act): ग्रामीण भागात छुप्या पद्धतीने होणारे बालविवाह रोखण्यासाठी त्यांनी शाळांमध्ये आणि गावांमध्ये जाऊन जनजागृती केली आणि कायदेशीर धाक निर्माण केला.

8.मुलींचे कौशल्याने मार्गदर्शन: किशोरवयीन मुलींना भूलथापांना बळी न पडण्याचे आवाहन करत, भावनेच्या भरात घरून पळून जाण्याच्या घटनांमुळे कुटुंबावर आणि स्वतःच्या आयुष्यावर होणाऱ्या गंभीर परिणामांबद्दल त्यांनी मुलींचे थेट समुपदेशन केले. महिलांवरील अत्याचारांना आळा घालण्यासाठी त्यांनी शाळा-शाळांमध्ये जाऊन मुलींना आत्मसंरक्षणाचे धडे आणि कायद्याचे कवच समजावून सांगितले.

9.पोलीस भरती मार्गदर्शन: ग्रामीण क्षेत्रातील गरजू मुला-मुलींना पोलीस भरतीची तयारी कशी करावी, याबाबत विनावूल्य व योग्य मार्गदर्शन केले.

10.प्रतिबंधात्मक कारवाया आणि दारूबंदी कायदा कलम ९३ अंतर्गत मोठा बडगा

कलम ९३ अन्वये कडक पाऊल: महाराष्ट्र दारूभट्टी आणि दारूबंदी कायद्याखाली वारंवार गुन्हे दाखल होणाऱ्या इसमांवर दारू बंदी कायदा कलम ९३ अंतर्गत बॉण्ड लिहून घेण्याची कठोर प्रतिबंधात्मक कारवाई त्यांनी केली.

याशिवाय सराईत गुन्हेगारांवर BNSS अंतर्गत जास्तीत जास्त प्रतिबंधात्मक कारवाया करून अनेकांना हद्दीतून तडीपार केले. गुन्हेगारांमध्ये केवळ प्रभारी कल्याणी वर्मा यांच्या नावाची आणि कायद्याची मोठी दहशत निर्माण झाली आहे.

11.क्लिष्ट आणि अंध गुन्ह्यांची कौशल्यपूर्ण उकल

तपासाचा दर्जा हा कल्याणी वर्मा यांच्या कार्यकुशलतेची साक्ष देतो. त्यांनी वर्षभरात अनेक गुंतागुंतीच्या गुन्ह्यांचा छडा लावला:

12. POCSO आणि लव्ह जिहाद प्रकरणाचा पर्दाफाश: एका १६ वर्षाच्या अल्पवयीन मुलीला ४४ वर्षाच्या स्कूल बस चालकाने आमीष दाखवून जाळ्यात ओढल्याची संवेदनशील घटना घडली होती. या प्रकरणात प्रभारी कल्याणी वर्मा यांनी स्वतः लक्ष घालून पीडित मुलीचे अत्यंत कौशल्याने समुपदेशन (Counseling) केले, तिला बोलते करून कायदेशीर पुरावे गोळा केले आणि पोक्सो (POCSO Act) अंतर्गत गुन्हा दाखल करून आरोपीला तात्काळ गजाआड केले.

13. अंध खुनाचा छडा: १५ दिवसांपूर्वी गायब असलेल्या एका व्यक्तीचा खून करून पुरावा नष्ट करण्यासाठी प्रेताची विल्हेवाट लावण्यात आली होती. कोणताही पुरावा नसताना केवळ तांत्रिक आणि फॉरेन्सिक पुराव्यांच्या आधारे API कल्याणी वर्मा या गुन्ह्याची उकल करून आरोपींना बेड्या ठोकल्या. तसेच चारित्र्याच्या संशयावरून पतीने केलेल्या पत्नीच्या खुनाचा गुन्हाही अत्यंत कमी वेळेत उघडकीस आणला

14.अवैध धंदे व गोमांस विक्री बंद: लाखो रुपयांचा प्रतिबंधित गुटखा आणि अवैध दारूचा साठा जप्त करून नष्ट केला, तर अनैतिक मानवी व्यापार (PITA Act) आणि गोमांस कत्तलखान्यांवर कायदेशीर प्रहार करून हद्दीतील सर्व अवैध धंदे पूर्णपणे बंद केले.

15. काळ्या धंद्यांचे सन्मानजनक व्यवसायात रूपांतर (पुनर्वसन)

केवळ गुन्हे दाखल न करता, पोलिसांच्या कायदेशीर धाकामुळे आणि योग्य समुपदेशनामुळे हद्दीतील अनेक अवैध धंदे करणाऱ्यांचे हृदयपरिवर्तन झाले. त्यांनी काळे धंदे कायमचे बंद करून आज भाजी-फळ विक्री, चहाची टपरी असे कायदेशीर व सन्मानाचे व्यवसाय सुरू केले असून, ते समाजाच्या मुख्य प्रवाहात आले आहेत.

पत्रकाराचे मत व निष्कर्ष:

"एक आदर्श पोलीस अधिकारी कसा असावा, याचे 'पिंपळगाव हरेश्वर मॉडेल' सहाय्यक पोलीस निरीक्षक कल्याणी वर्मा यांनी आपल्या एक वर्षाच्या कार्यकाळात उभे केले आहे. पोलीस ठाण्यात येणाऱ्या प्रत्येक सर्वसामान्य नागरिकाला कायद्यानुसार सन्मानाची वागणूक (Right to Dignity) दिली जाते, तर आरोपींना आरोपीसारखेच वागवले जाते. गावागावांतील महिलांनी पोलीस ठाण्यात येऊन केलेला सत्कार आणि महिलांमध्ये निर्माण झालेली अन्यायाविरुद्ध लढण्याची ताकद, हेच या खाकीच्या सुवर्णकाळाचे आणि API कल्याणी वर्मा यांच्या एका वर्षाच्या यशस्वी कार्यकाळाचे सर्वात मोठे आणि ऐतिहासिक यश आहे!"